Kız adı

Fatma isminin anlamı

Fatma, Türkiye’de kız adı olarak kullanılan, Hz. Fatıma ile anılan bir addır. İki hecedir: Fat-ma. Sonda a vardır, ı yoktur. Nüfus yazımı Fatma’dır. Fatıma ayrı bir yazılıştır. Arapça kök, sütten kesmek fiiliyle açıklanır.

Anlamı

Fatma, önce bir kişinin adıdır. Hz. Muhammed’in kızı Türkçede Hz. Fatıma diye anılır. Günlük dilde ve yeni kimliklerde ad çoğu kez Fatma’dır. Adı koymak, çocuğu o kişinin devamı yapmaz. Hayatlar ayrıdır. Ad paylaşılır. Bu ayrımı kuran ev, hatırayı da çocuğu da rahat bırakır.

Arapça biçim Fāṭima’dır. Kök, sütten kesmek fiiliyle ilişkilendirilir. Dil kitaplarında sık geçen karşılık sütten kesilmiştir. “Kötülükten uzak” ve benzeri cümleleri kesin sözlük maddesi diye yazmıyoruz. Emin olmadığımız tek kelimeyi buraya koymayız. Sayfada iki şeyi ayırıyoruz: Türkiye’de adın kime ait olduğu ve köken kitaplarındaki sütten kesme açıklaması.

Sütten kesilmiş, çocuğa verilmiş bir iş değildir. Adı Fatma koymak bir huy söylemez. Anlamı büyük veya uzak bulan aile bunu evde bir cümle olarak bırakır. Sesi beğenip kökeni ikinci planda tutan aile de eksik seçmiş olmaz. Ağır kaçan tutum, adı bir ödeve çevirmektir.

Fatma yazmak ile Fatıma yazmak aynı dileği taşıyabilir. Taşıması, harfleri bir yapmaz. Bu sitede Fatıma için ayrı sayfa yoktur. İkisini aynı ad sayıp görevliye bırakmak, ileride iki farklı belge doğurabilir. Mehmet ile Muhammed’de de aynı ayrım vardır. Kararı siz verin. Her gün hangi sesi çıkaracaksanız evrakta onu görün.

Kısa tarihçesi

Ad eskidir. Müslüman toplumlarda Hz. Fatıma’ya saygı nedeniyle kız adı olarak konmuştur. Osmanlı kayıtlarında da Cumhuriyet’in nüfus defterlerinde de geçer. Bir dönemin modası değildir. Anadolu’da hem Fatma hem Fatıma duyulur. Günlük ağız, iki heceli Fatma’da karar kılmıştır.

Dinî metinlerde Fatıma yazılışı yaygındır. Yeni kimlikte otomatik olarak Fatma olmaz. Beyan, sizin imzaladığınız harftir. Tarihî bir metindeki işareti, farkında olmadan evraka geçirmeyin. Fatıma’yı bilerek istiyorsanız bunu görevliye açıkça söyleyin.

Fatima ve Fatime, yabancı dillerde ve bazı bölgelerde görülen başka dizilerdir. Türkçe nüfus kaydının yerleşik biçimi bunlar değildir. Beyan ederken güncel yazımı kullanın. “Yakın okunuyor” demek, bankanın iki yazımı birleştireceği anlamına gelmez.

Türkiye’de kullanımı

Fatma, yaşayan nüfusta çok duyulan kız adlarındandır. Özellikle büyüklerde sıktır. Yeni doğanlara da konur. Eski kuşaktaki sıklığı, bebek listesinde aynı yoğunlukla aranmaz. Bu bir düşüş haberi değildir. Kuşaklar arasındaki farktır. Burada yıl, sıra ve yüzde yok.

Ad, bir ilde açıklama istemez. Başka bir ile taşınınca da yeniden tanıtılmaz. Bir sınıfta iki Fatma olursa soyadı ayırır. Aynı addan iki çocuk olması, adı bırakmayı gerektirmez. Seyrek olsun diye vazgeçmek de, herkes kullanıyor diye seçmek de sizin kulağınızın yerine geçmez.

İki hece, küçük dilde çabuk oturur. Çocuk adını erken söyleyebilir. Bu bir yarış değildir. Kısa durması, adın eksik olduğu anlamına gelmez. Nüfus işlemi hece saymaz. Kısa kaldı diye söylemeyeceğiniz bir ikinci ad eklemeyin.

Evde Fatoş veya Fato denebilir. İkisi de sevgidir. Kayıt değildir. Kimlikte Fatma yazar. Çocuk arkadaşlarına Fatoş diyorsa bu evin ve sokağın sesidir. Sınav kâğıdına geçmez. Aile iki sözün yerini ayırırsa çocuk da ayırır.

Uzun bir soyadın önünde Fatma cümleye nefes bırakır. Kısa bir soyadın önünde de silinmez. Bunu kendi soyadınızla okuyun. Üçüncü söyleyişte takılıyorsanız ad size ağır geliyordur. Kökeni beğenseniz de onu taşımak zorunda değilsiniz.

Hangi isimlerle birlikte konur

Fatma çoğu kayıtta tek başına durur. Fatma Nur duyulur. Nur’un sayfası henüz yoktur. Karşılığını burada yazmayız. Fatma Zehra da duyulur. Zehra’nın sayfası da yoktur. İkisini de, her gün söyleyecekseniz ve kullanacağınız sırayla yazın. Evde yalnız Fatma denecekse ikinci parçayı eklemeyin.

Ayşe ile Fatma ilk sesten ayrılır. Ayşe ş ile biter. Fatma a ile biter. “Fatma geldi, Ayşe kapıyı açtı.” Cümle akıyorsa çift durur. Karışmaları zordur. Yine de soyadınızla bir kez söyleyin. Deneme, genel bir kuralın yerine geçer.

Yusuf y ile açılır ve f ile biter. Fatma f ile açılır. Yoklamada ilk sesler ayrıdır. Ahmet a ile açılır, t ile biter. Fatma’nın t’si ortadadır, sonu a’dır. Mehmet m ile açılır. Mehmet ile Fatma aynı evde düşünülürse cümleyi deneyin. Ağır geliyorsa bu, harflerin karışmasından çok nefese bağlı olabilir.

Mustafa üç hecedir. Fatma iki hecedir. Yan yana durduklarında uzunluklar birbirini örtmez. Ali üç harftir. İsa da kısadır. Fatma onların yanında kaybolmaz. Kardeş adını bu örneklerle sınırlamayın. Başka bir ad da Fatma’nın yanında durabilir. Sayfası durmayan adın karşılığını burada üretmeyiz. Yazılmış adlar İsim Rehberi’nde durur.

Yazımı

Resmi yazım, her gün Fatma diyorsanız Fatma’dır. Harfler F, a, t, m, a. Bir t, bir m, iki a. Ortada ı yoktur. H yoktur. Çift t yoktur. Şapka yoktur. Büyük harf FATMA’dır.

Fatıma ayrı bir yazılıştır. Harfler F, a, t, ı, m, a. Ortada noktasız ı vardır. Her gün Fatma diyorsanız o ı kayda girmesin. Her gün Fatıma diyorsanız Fatma yazmayın. İki okunuşu “nasıl olsa aynı” diye birleştirmeyin. Diploma, ikisini aynı satır sanmaz.

İmzadan önce harfleri sayın. Ortada bir ı görürseniz ve siz Fatma diyecekseniz durun. Sonda a var mı, ona da bakın. Eşiniz hem küçük hem büyük satırı okusun. İki okuyuş aynı adı demiyorsa imza erken. Harfi evde bir kâğıda yazıp nüfus işleminde yanınızda bulundurun.

Fatoş’u sevgi diye evraka yazmayın. Kısaltma evde kalır. Kayıt, her belgede okunacak tam addır. İlk günkü harf, sonraki kurumlara da gider.

Kısa sorular

Fatma ne demek?

Türkiye’de Hz. Fatıma’nın adıdır. Arapça kök, sütten kesmek fiiliyle açıklanır. Tek kelimelik süslü bir karşılığı kesin madde diye yazmıyoruz.

Fatma mı, Fatıma mı?

Her gün hangisini kullanacaksanız kayıtta onu görün. Fatma’da ı yoktur. Fatıma’da ortada noktasız ı vardır.

Fatma kız adı mıdır?

Türkiye’de kız adıdır. Erkeklere konan yerleşik bir karşılığı yoktur.

Fatoş kayda yazılır mı?

Yazılmaz. Fatoş evde ve arkadaş arasında kalır. Kayda Fatma veya, bilerek seçtiyseniz, Fatıma yazılır.

Hz. Fatıma adını koymak çocuğu o kişi yapar mı?

Yapmaz. Ad paylaşılır. Hayat ayrıdır. Kıssayı anlatmak ailenin işidir. Anlatmayan aile adı eksik bırakmış olmaz.

İlgili sayfalar

Ayşe ve Mehmet sayfalarında da yazım ayrımı anlatılır. Yusuf, Ahmet, Mustafa, Ali ve İsa için de ayrı sayfa var. Liste İsim Rehberi’ndedir.